
Wetenschap achter weerstand: zo voorkomt u weerstand
In aanloop naar de verdiepende workshop ‘Voorkomen van weerstand’ vertelt dr. Esther van Leeuwen over de psychologie achter weerstand en hoe het ontstaan van weerstand voorkomen kan worden.

Esther van Leeuwen is als universitair docent verbonden aan de sectie sociale, economische en organisatiepsychologie van de Universiteit Leiden. Ze is tevens werkzaam als adviseur & onderzoeker bij het Kenniscentrum Psychologie en Economisch Gedrag (KCPEG), waar een brug wordt geslagen tussen wetenschap en praktijk in de vorm van advies, evenementen en trainingen. Esther richt zich voornamelijk op de diverse psychologische aspecten rondom (schuld)hulpverlening; van het verstrekken van hulp, tot het vragen en ontvangen ervan, waarbij weerstand een belangrijke rol speelt.
Waarom hulpverlening en autonomie hand in hand zouden moeten gaan
Zo wijst onderzoek uit, dat weerstand hand in hand gaat met een gebrek aan autonomie. Weerstand ontstaat vaak wanneer mensen het gevoel hebben de controle over hun situatie te verliezen. Wanneer de leefomgeving van mensen verandert, bijvoorbeeld doordat er gebouwd wordt of nieuwe containers in de straat gezet worden, zie je dat mensen zich daartegen verzetten, zo vertelt ze. ‘Heel vaak heeft dit te maken met het feit dat zij geen controle hebben over wat er gebeurt in hun leefomgeving’, aldus Esther.
“Weerstand ontstaat vaak wanneer mensen het gevoel hebben de controle over hun situatie te verliezen.”
Dit komt ook terug in de (schuld)hulpverlening, waarbij het regelmatig voorkomt dat cliënten met oplopende financiële problemen gemaakte afspraken niet nakomen of zelfs uit trajecten stappen, zo vertelt Esther. ‘Hoewel dit frustrerend kan zijn voor de hulpverlener, die de cliënt juist probeert te helpen, blijft de vraag relevant: in hoeverre behoudt deze persoon nog voldoende autonomie, of heeft hij of zij het gevoel de controle volledig kwijt te zijn?’
Weerstand Voorkomen: Wetenschap in de Praktijk
Over de verdiepende cursus ‘voorkomen van weerstand’ vertelt Esther ‘In plaats van meteen in te steken met een top-10 van tips en tricks, beginnen we met een dieper begrip van waar weerstand vandaan komt. Wanneer we begrijpen waarom weerstand ontstaat, kunnen we beter inschatten hoe we dit kunnen voorkomen.Vervolgens leren deelnemers in de workshop allerlei praktische handvatten om weerstand te voorkomen.’
Ze beschrijft hoe weerstand wordt gekoppeld aan een gevoel van bedreigde autonomie in het door hen ontwikkelde "Wiel van Weerstand”. Esther legt uit dat mensen weerstand ervaren wanneer ze denken geen controle te hebben over belangrijke zaken, bijvoorbeeld op het gebied van rechtvaardigheid, identiteit of het eigen belang. ‘We laten deelnemers leren hoe ze deze vormen kunnen herkennen en hierbij de juiste techniek kunnen toepassen om deze weerstand te verminderen’, aldus Esther.
Voorkom weerstand na de ééndaagse verdiepende workshop
Iedereen die in zijn of haar werk regelmatig te maken krijgt met weerstand, kan veel leren van deze workshop, volgens Esther. Of je nu werkt als leidinggevende, in contact staat met burgers bij een overheidsorgaan of met cliënten in de schuldhulpverlening, het is essentieel om te begrijpen waar weerstand vandaan komt en hoe je deze kunt voorkomen. Ze benadrukt dat de focus echt ligt op het voorkomen van weerstand, omdat het wegnemen ervan lastig is als iemand al weerstand ervaart.
Doordat de cursus kleinschalig en interactief is, biedt dit de gelegenheid om te leren van andermans ervaringen en te profiteren van de dynamiek die ontstaat wanneer een diverse groep zich samen verdiept in dit onderwerp. Dit zorgt niet alleen voor nieuwe inzichten, maar ook voor concrete handvatten die direct toepasbaar zijn in de dagelijkse praktijk.
Geïnteresseerd?
Wil je meer weten over weerstand? Waar het vandaan komt, wat de gevolgen zijn en hoe je weerstand kunt voorkomen in de praktijk? Dan is de ééndaagse verdiepende workshop van het Kenniscentrum voor Psychologie en Economisch Gedrag wat voor u!
Volg de workshop op 15 april!